Uzun zamandan beri üzerinde çalışılan Türkiye Bilişim Ansiklopedisi, sonunda basıma girdi ve Haziran 2006 itibariyle kitapçıların rafında görülmeye başlanacak. Bu zaman süresince başeditörlerimizden sayın Tuncer ÜNEY’i bir trafik kazasında yitirdik; ailesine ve sevenlerine baş sağlığı dileriz. Böylesi bir eserin ortaya çıkmasında yaklaşık 200 kişinin emeği geçti ve Türkiye Bilişim Vakfı (Projeler Koordinatörü: Gökçe Vahapoğlu) ile Papatya Yayıncılık Eğitim’in işbirliği sonucunda hedefe ulaşıldı. Türk Bilişim Dünyasına yararlı olması dileğiyle emeği geçenlere sonsuz teşekkür ederiz.

Başeditörler:

Tuncer ÖREN (Prof. Dr.) – Ottawa Üniversitesi Tuncer ÜNEY -Türkiye Bilişim Vakfı Rifat ÇÖLKESEN (Dr.) – Beykent Üniversitesi

Editörler:

Adnan Yazıcı (Prof. Dr.) – Orta Doğu Teknik Üniversitesi

Veri/Veritabanı

Altay Güvenir (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

Yapay Zeka

Avniye Tansuğ – İnternet ve Hukuk Platformu

Türkiye’de Bilişim ve Hukuk

Aydın Köksal (Prof. Dr.) – Bilişim Ltd. Şti.

Türkçe ve Bilişim

Aydın Kolat (Dr.) – İnterAK

e-Toplum, Türkiye’de Bilişim Kurulları

Bülent Örencik (Prof. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi Donanım

Bülent Sankur (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi Bilgi İşlem

Emre Harmancı (Prof. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi

İletişim ve Ağ Teknolojileri

Ersin Töreci (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

Türkiye’de Bilişim ve Etik

Fuat İnce (Prof. Dr.) – Marmara Üniversitesi

Güvenlik, Yazılım Mühendisliği

Gülgün Kayakutlu (Dr.) – İstanbul Ticaret Üniversitesi Bilgi Birikimi

Hülya Küçükaras – Açı Danışmanlık

Türkiye’de Bilişim Etkinlikleri, Kurumları ve Ödülleri

İhsan Sabuncuoğlu (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi Benzetim ve Oyunlar Kuramı

Muhittin Gökmen (Prof. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi Grafik ve Çoğulortam

Mustafa Akgül (Doç. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

İnternet

Müzeyyen Pervan – Bilişim

Türk Bilişim Basını

Rifat ÇÖLKESEN (Dr.) – Beykent Üniversitesi

Kuramsal Temeller

Selahattin Kuru (Prof. Dr.) – Işık Üniversitesi

Yazılım Mühendisliği

Semih Bilgen (Prof. Dr.) – Orta Doğu Teknik Üniversitesi

e-Belge, e-Ticaret

Tuncer ÜNEY – Türkiye Bilişim Vakfı

Türkiye Bilişimiyle İlgili Çalışmalar, Türkiye’de Bilişim Merkezleri

Ünal Yarımağan (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

Bilişim Tarihi

Yahya Karslıgil (Prof. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

Sunuş

"Bilişim" sözcüğünün Türk diline girdiği 1971’den bu yana geçen 34 yıl boyunca bilişim konuları, toplum gündeminde daha da önem ve ağırlık kazandı. Bu süre içinde bilişimle ilgili olarak, konuşma dilinde Türkçe karşılığı olsa bile İngilizce terimlerin yeğlendiği görülmektedir. Bütün teknoloji konularında olduğu gibi bilişimde de Türk diline giren sözcüklerin bir kısmına Türkçe karşılık bulundu, bir kısmı ise İngilizce olarak kaldı.

İşte Türkiye Bilişim Ansiklopedisi, bilişim teknolojisinin neredeyse gündelik bir hızla ürettiği yeni kavram ve sözcükleri Türk toplumuna Türkçe kavramlar ve sözcüklerle anlatma ve tanıtma amacıyla hazırlandı.

Bu amaçla 220’yi aşkın evrensel ve Türkiye bilişimi ile ilgili kavram üzerinde bir o kadar bilişim uzmanı çalıştı, katkı verdi. Bunlar arasında Türkiye’de İnternet ve hukuk, bilgi toplumuna yönelik düzenlemeler, kurumlar, kurumsallaşan etkinlikler, Türkiye’de bilişimin tarihi gibi Türkiye’ye özgü 60’ın üstünde kavram da bulunmaktadır. Sonuçta, ortaya 220’yi aşkın madde hakkında yazılmış makalelerden oluşan 1400 sayfalık özgün bir ansiklopedi çıktı. Bu Türkiye’deki yetişmiş bilişim elemanlarının niteliğini gösteren bir yapıttır. Bu nedenle kendilerini kutluyor ve aynı zamanda teşekkürlerimizi sunuyoruz.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisi, aynı zamanda birçok ilki içeren bir yapıt olacaktır. Maddelerin birer makale olarak, ele aldığı konuyu derinlemesine ve okuyanları yeterince bilgilendirecek düzeyde doyurucu yazılması, daha fazla bilgi edinmek isteyenleri yönlendirmesi yanısıra, makalelerde yabancı terimler karşılığında kullanılan Türkçe terimler ile ilgili dizinlerinin olması, Türkçemizin zenginleşmesine katkı sağlayacaktır. Anadolu’da her eve girmesini istediğimiz bu Ansiklopedi yalnızca "kağıt üzerinde" kalmayacak olup sürekli güncellenecek bir sistemle hazırlandı. Bilişim kavram ve sözcükleri hızla eskiyip yenileri ortaya çıkarken, elbette bir Bilişim Ansiklopedisi sadece "kağıt" üzerinde var olamaz. İnternet üzerinden ansiklopedinin maddelerinin özetlerine çevrimiçi ulaşılabilecek. Ansiklopedisi olmayıp da içindeki bir makaleyi edinmek isteyenlere bu sağlanabilecektir.

Türkiye’nin, bir "bilgi ekonomisi toplumu" olma yönündeki adımlarını hızlandırmayı kendisine görev edinen Türkiye Bilişim Vakfı olarak, bu yöndeki çabalara bu yapıtla katkıda bulunduğumuz için kıvançlıyız. Ayrıca, bütün kavramları ve neredeyse bütün sözcükleri yabancı kültür ürünü olan bilişime ait pek çok tanımı, yetkin bir Türkçeyle gerçekleştirmiş olması bir kültür hizmeti olarak da görülecektir.

Vakfımızın onuncu yılında böyle bir Ansiklopediyi yayınlamış olmaktan ve bu yapıtın ortaya çıkmasında yazar ve editör olarak değerli katkılarını esirgemeyen tüm dostlarımızla kıvanç duyuyoruz.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisinin başta gençlerimiz ve çocuklarımız olmak üzere tüm halkımıza yararlı olacağını umuyoruz. – Faruk Eczacıbaşı (Türkiye Bilişim Vakfı, Yönetim Kurulu Başkanı)

Önsöz

Evrensel ve Türkiye’ye özgü 200’den fazla makale içeren Türkiye Bilişim Ansiklopedisinin bu birinci sürümü birden fazla açıdan zamanı gelmiş bir eser. Birinci neden ansiklopediye katkıda bulunabilecek nitelikte özgün makale yazabilecek ve akademi, endüstri ve kamu gibi her sektörden uzmanlık düzeyine erişmiş insan kaynaklarımızın olması. İkinci neden, Ansiklopedinin içeriğinden yararlanabilecek çok daha geniş bir insan gücümüzün varlığı. Üçüncü bir neden de, özellikle Türkiye’ye özgü bilişim kavramlarını içeren başka bir ansiklopedinin olmaması.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisi, Türkiye Bilişim Vakfı (TBV) ile bilimsel ve teknik ağırlıklı kitaplar yayınlayan Papatya Yayıncılık Eğitim’in ortak bir projesi olarak başladı; Türkiye’mizin seçkin bilişimcilerinin katkılarıyla ortaya çıktı.

Bilişim çağında Avrupa Birliği ile bütünleşme aşamasında e-Dönüşümü yaşayan Türkiye’mizde kurumlar gibi bireylerin de bu dönüşüme ayak uydurmaları gerekmektedir. Dolayısıyle bu eser herkesin her an başvurabileceği Türkçe temel bir kaynaktır.

Yaklaşım olarak şöyle bir yol izledik; konu editörleri belirlendi ve katılımları için davet edildi. Konu editörleri kendilerine ayrılan konularda makale yazabileceğini düşündükleri yazarları davet ettiler. 400’ü aşkın konudan yazar atanamayanlar için kamuoyuna çağrı yapıldı. Bunun sonucu, çağrımıza uyan pek çok yazar uzmanlık alanlarında makale yazmak üzere gönüllü olduklarını bildirdiler. Çalışma yöntemimiz bilişim çağının bir ürünü idi. İletişim İnternet üzerinden sağlandı. Projenin başlangıç aşamasında başeditörler ve editörlerin bir kısmı ile toplantı yapıldı. İlk toplantının ardından yazarlarla ve editörlerle artık hiç toplanılmadı. Yalnızca projenin son aşamasında başeditörler iki haftalık bir sürede bir araya geldi.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisi’nin bu ilk sürümü herkesin her zaman başvurabileceği temel bilgiler ve daha fazla bilgilere erişebilmek için sağlam bir kaynak olarak tasarlandı ve TBV’nin Bilişimde Özenli Türkçe Çalışma Grubu projesi ile eşgüdümlü olarak yazıldı. Bilişimde Özenli Türkçe Çalışma Grubu’nun ülküsü ve görevi sırayla "Bilişim konusunda Türkçe iletişim yapabilen bir Türkiye" ve "Türkçe bilişim terimlerinin yaygınlaştırılması ve Türkçe bilişim dilinin zenginleştirilmesine katkıda bulunmaktır". Çalışma Grubu hakkındaki diğer bilgilere TBV’nın www.tbv.org.tr adresinden erişilebilir. Çağdaş uygarlık düzeyine çıkmayı amaçlayan Türkiye’mizde bilim dili olarak Türkçenin gelişmesi için bilişim alanında dilimizi özenle kullanmamızın yararı yadsınamaz. Türkiye Bilişim Ansiklopedisi yazarları ve editörleri bu doğrultuda büyük bir inançla katkı verdiler.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisi’nin elinizdeki bu ilk sürümü güncellenecek ve büyüyecek. Bundan sonraki sürümlerde yeni konular ekleneceği gibi, bu sürümde katkılarını alamamış olduğumuz pek çok değerli editör ve yazarı da aramıza katacağız ve mevcut editör ve yazarlarımızın devam edecek katkılarıyla daha da mükemmel sürümler ortaya çıkaracağız.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisinin kullanıcılarına yararlı olmasını diliyor, yazarlarına, editörlerine teşekkür ediyoruz ve bizlere huzurlu çalışma ortamı sağlayan anlayışlı eşlerimize sonsuz sevgilerimizi sunuyoruz. Bu ansiklopediyi çıkarmak için uzun ve zahmetli bir süreç yaşadık. Ama bundan yakınmıyor ve kıvanç duyuyoruz. Türkiye Bilişim Vakfı’nın değerli yöneticilerine de bizlere böyle özgün bir yapıtın ortaya çıkarılmasında görev verdiği için içten teşekkür ediyoruz.

Bizim en büyük mutluluğumuz Türkiye Bilişim Ansiklopedisinin gençlerimiz tarafından beğenilmesi ve kullanılması olacaktır.

Saygılarımızla.

Türkiye Bilişim Ansiklopedisi —> Hem Teknik Hem Sosyal —> Nitelikli Tüm Bilişimcilere Burada…

Makale Listesi

37 – Açık Anahtar Altyapısı (PKI) – Fuat İnce (Prof. Dr.) – Marmara Üniversitesi

40 – Açık Anahtarlı Şifreleme Sistemleri – Mehmet Halil Oryan – Beykent Üniversitesi

44 – Ağ Güvenliği – Albert Levi – Sabancı Üniversitesi

49 – Ağ Mimarisi – Emre Harmancı (Prof. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi

55 – Ağ Programlama ve TCP/IP – Ali Efe ve Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

60 – Ağ Standartları – Tevfik İnan (Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

67 – Ağ Yönetimi – Tevfik İnan (Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

71 – Akademik Bilişim Konferansları – Tuğrul Yılmaz – Ulakbim

73 – Akıllı Ev Aygıtları – Hayrettin Can ve Erhan Akın (Doç.Dr.) – Fırat Üniversitesi

78 – Aktif Veri Tabanları – Burçin Bostan Körpeoğlu – Merkez Bankası

84 – Algoritma ve Harzemli, Musa Oğlu Muhammed – Kaya Kılan – Başkent Üni.

86 – Anahtarlama ve Yönlendirme – Sema Oktuğ (Doç. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi

91 – Anlama Yetenekli Dizgeler – Tuncer Ören (Prof. Dr.) – Ottawa Üniversitesi/Kanada

95 – Arama Motorları – Hayri Sever – Başkent Üniversitesi ve Yaşar Tonta – Hacettepe Üniversitesi

99 – Aşırı (Aykırı) Programlama – Mustafa Yıldız – Işık Üniversitesi

102 – ATM – Demir Öner (Dr.)

Marmara Üniversitesi

106 – Ayrık Olaylı Sistem Benzetimi – Kağan Gökbayrak ve İhsan Sabuncuoğlu (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

111 – Belge Bölütleme ve Tanıma – Berrin Yanıkoğlu (Dr.) – Sabancı Üniversitesi

116 – Bellekler – Ali Toker (Doç. Dr..) ve Ali Zeki (Doç. Dr.) – İstanbul Teknik Üniversitesi

124 – Benzetilmiş Tavlama – Alev Söke – Kocaeli Üniversitesi

128 – Benzetimde Çıktı Çözümlemesi – Berna Dengiz (Prof. Dr.) – Gazi Üniversitesi/Auburn University

135 – Benzetimde Geçerleme ve Doğrulama – Murat Fadıloğlu (Dr.) – Bilkent Üniversitesi

139 – Benzetim Dilleri – Aslı Erdem (Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

144 – Benzetim: Temel Kavramlar ve İlerlemeler – Tuncer Ören (Prof. Dr.) – Ottawa Üniversitesi

149 – Benzetim Uygulamaları – Ihsan Sabuncuoğlu (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

153 – Benzetim: Üst Düzey Mimari – Cem Baytok – ODESA, İhsan Sabuncuoğlu – Bilkent Üniversitesi

158 – Bilgi Ekonomisi – Durmuş Dündar (Prof. Dr.) – İst. Kültür Üni.; Gülgün Kayakutlu (Dr.) – İst. Ticaret Üniversitesi

162 – Bilgi Güvenliği – Fuat İnce (Prof. Dr.) – Marmara Üniversitesi

167 – Bilgi İşlemede İletişim Uygulamaları – Bülent Kaytaz – Oksijen

173 – Bilgi Süzme – Hayri Sever ve M. Zafer Bolat – Başkent Üniversitesi

176 – Bilgi Yapıları: Kodlanmış ve Gizli Bilgi – Gülçin Büyüközkan – Galatasaray Üniversitesi

181 – Bilgi Yönetimi Stratejileri – Murat Dinçmen (Prof. Dr.) – İTÜ

185 – Bilgi Yönetiminde Uygulamalar – Gülgün Kayakutlu (Dr.) – İstanbul Ticaret Üniversitesi

189 – Bilgisayar Ağları Tarihçesi – Oğuz Manas (Prof. Dr.) – İnteltek

193 – Bilgisayar Destekli Fotogrametri – Zübeyde Alkış (Doç. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

197 – Bilgisayar Destekli Yazılım Mühendisliği – Levent Yılmaz (Dr.) – Auburn Üniversitesi

205 – Bilgisayar Dilleri Tarihçesi – Ersin Töreci (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

211 – Bilgisayar Grafikleri-Üç Boyutlu – Atılım Çetin ve Uğur Güdükbay – Bilkent Üniversitesi

221- Bilgisayar Mühendisliği Bölüm Başkanları (BMBB) Kurulu – Tuncer Üney – TBV

223 – Bilişim Dergisi – Aydın Köksal (Prof. Dr.) – Bilişim Ltd. Şti.

228 – Bilişim Eğitimi Tarihçesi ( Türkiye’de) – Ünal Yarımağan (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

234 – Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri: Dünyada – Gözde Dedeoğlu –

240 – Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri: Türkiye’de – Ersin Töreci (Prof. Dr.) – Hacettepe Üni. ve Selahattin Kuru (Prof. Dr.) – Işık Üni.

242 – Bilişim Muhabirleri Derneği – Mehmet Sakin – Bilişim Muhabirleri Derneği Başkanı

243 – Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim (BTIE) "Web" Sayfası Tasarımı Yarışması – İ. İlker Tabak ve Nezih Kuleyin – TBD

244 – Bilişim Teknolojileri Işığında Eğitim Konferans ve Sergisi (BTIE) – Nezih Kuleyin – TBD

246 – Bilişim Teknolojisinde Gelişmeler – Kemal Cılız (Doç. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

248 – Bilişim Toplumu – Prof. Dr. Aydın Köksal (Prof. Dr.) – Bilişim Ltd. Şti.

253 – Bilişim Zirvesi – Zafer Kurdakul – İnterpro A.Ş.

254 – Bilişimde Özenli Türkçenin Önemi – Tuncer Ören (Prof. Dr.) – Ottawa Üniversitesi/Kanada

263 – Biyoenformatik – Uğur Sezarman (Doç. Dr.) – Sabancı Üniversitesi

267 – Biyometri: İris ve Retina Tanıma – M. Elif Karslıgil – Yıldız Teknik Üniversitesi

270 – Biyometri: Parmak İzi Tanıma – Songül Albayrak (Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

273 – Bulanık Mantık ve Bulanık Sistemler – Zafer Bingül (Dr.) – Kocaeli Üniversitesi

278 – Bulanık ve Sinirsel Bulanık Denetim – Erhan Akın (Doç.Dr.), Mehmet Karaköse – Fırat Üniversitesi

287 – Canlandırma – Uğur Güdükbay ve Atılım Çetin – Bilkent Üniversitesi

290 – CeBit Avrasya Fuarı – Erdem Özel – HİFAŞ

291 – Cizreli Eb-ul-İz ve İlk Özdevinirler – Kaya Kılan – Başkent Üni.

293 – Çağdaş İnternet Yönetimi ­- Yaman Akdeniz – Leeds Üniversitesi/Birleşik Krallık

297 – Çağrı Merkezleri – Tarkan Ersubaşı – ITD

300 – Çoğulortam Hizmetleri – Fikret Gürgen – Boğaziçi Üniversitesi

305 – Çok Boyutlu Dizinleme Yapıları – Aziz Sözer – Merkez Bankası; Adnan Yazıcı (Prof. Dr.) – ODTÜ

310 – Çoklu Etmen Öğrenmesi – Mehmet Kaya – Fırat Üniversitesi

315 – Dağıtımlı Benzetim – Osman Nuri Darcan (Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

320 – Dağıtımlı Bilgi İşleme – Nadia Erdoğan (Prof. Dr.) – İTÜ

324 – DNS: Alan Adı Sunucusu/Sistemi – Mustafa Akgül – Bilkent Üniversitesi

329 – Döngüde Donanımsal Benzetim – Erkan Duman ve Erhan Akın (Doç. Dr.) – Fırat Üniversitesi

333 – Dünyada Öndegelen Bilgisayarcılar – Cesur Baransel (Doç. Dr.) –

344 – e-Belediye – Rabia Karakaya Polat (Dr.) – De Monfort Üniversitesi

348 – e-Devlet – R. Erdem Erkul – Hacettepe Üniversitesi

359 – e-Ekonomi/Yeni Ekonomi – Yıldız Arıkan – Sabancı Üniversitesi

355 – e-İmza – Melek D. Yücel –

356 – Elektronik Ödeme Sistemleri – Oumout Chouseinoglou – Başkent Üni. ve Adil Oran – ODTÜ

362 – Elektronik Ticaret – Yıldız Arıkan – Sabancı Üniversitesi

365 – Elektronik Veri Değişimi (EVD), EVD Standartları ve Uygulama – Leyla Deliç – Tradanet; Hülya Küçükaras – TBD

369 – El Yazısı Tanıma – Pınar Duygulu (Dr.) – Bilkent Üniversitesi

373 – Entelektüel Sermaye – Müge İşeri (Doç.Dr.) – İKÜ

377 – e-Pazarlama – Ekin İlyasoğlu – Logaritma İnternet ve BT

380 – Etkileşimli İnternet – Nevcihan Duru (Dr.)

Kocaeli Üniversitesi

384 – Evden Ağa Erişim – Yasin Kaplan – Post-Edu Enstitüsü

388 – Evrimsel Bilgi İşleme – Göktürk Üçoluk (Doç. Dr.) – ODTÜ

393 – Evrimsel Hesaplama – Ali Karcı – Fırat Üniversitesi

400 – Fikri Haklar – Erdem Türkekul –

405 – Genetik Algoritmalar – Bahattin Dağ – TÜBİTAK UEKAE

408 – Gerçek-Zamanlı Veritabanı Sistemleri – Özgür Ulusoy (Dr.) – Bilkent Üniversitesi

411 – Gezgin Ağlar – Cem Ersoy (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

416 – Gezgin Bilgi İşlem – İbrahim Körpeoğlu (Dr.) – Bilkent Üniversitesi

421 – Görüntü Sıkıştırma – Atilla Başkurt (Prof. Dr.) – Lyon Üniversitesi

426 – Graf Algoritmaları – Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

432 – Güncel Bilgisayar Mimarileri – Oğuz Tosun (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

436 – Güvenli Elektronik Posta – Tuğkan Tuğlular – İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

438 – Haber Öbekleri Sistemi / Usenet – Orhan Gökçöl (Dr.) – Bahçeşehir Üniversitesi

440 – Halıcı MİDİ Bilgisayarla Beste Yarışması – Emrehan Halıcı – ODTÜ/Halıcı Yazılımevi

441 – Hesaplama Karmaşıklığı – Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

445 – Hesaplamaya Dayalı Geometri – Uğur Güdükbay ve Ali Kemal Sinop – Bilkent Üniveristesi

449 – İkibin (2000) Yılı Sorunu – Selçuk Kavasoğlu – DPT

453 – İlk 500 Bilişim Şirketi – Özlem Unat – İnterpro

454 – İnternet Adresleri, IP ve DSN – Orhan Gökçöl (Dr.) ve S. Nazlı Yavuzer – Bahçeşehir Üniversitesi

463 – İnternet Bankacılığı – Mustafa Ali Türker – Garanti Teknoloji

469 – İnternet Evleri – Mete Yıldız – Hacettepe Üniversitesi

474 – İnternet Haftası – Mustafa Akgül (Doç. Dr.) – Bilkent Üniversitesi/İnternet Kurulu Üyesi

477 – İnternet Haftası Afişler – Mustafa Akgül (Doç. Dr.) – Bilkent Üniversitesi/İnternet Kurulu Üyesi

479 – İnternet Kurulu – Mustafa Akgül (Doç. Dr.)

Bilkent Üniversitesi

483 – İnternet Teknolojileri Derneği (İNETD) – Mustafa Akgül – İNETD

485 – İnternet ve Hukuk Platformu (İvHP) – Avniye Tansuğ – İvHP

486 – İnternet’te Güvenli Erişim ve Güvenlik Duvarı – Cenk Kaan Örnek – YKB

488 – İnternet’te İletişim Kuralları: Türkiye’de – Ersin Töreci (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

491 – İnternet’te Kaynak Keşfi – Hayri Sever – Başkent Üni.; Mehmet Emin Küçük – Hacettepe Üni.

494 – IP Ağlarda Saldırı Şekilleri – Bülent Çoşkun ve Cengiz Uğurkaya

499 – IPv6 – İnternet Protokolü sürüm 6 (IPv6) – Alper E. Yeğin –

504 – IPv6 Paket Ek-Başlık Yapıları – Ali Efe ve Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

510 – İstatistiksel İşaret İşleme – Bülent Sankur (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

514 – İster Çözümleme – Oya Kalıpsız (Prof. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

518 – İş Kurtarma Merkezleri ve İş Sürekliliği – Müge Taşer – HP Türkiye

519 – İşletim Güvenliği – Mesut Karakaş – Yapı Kredi Bankası

524 – İşletim Sistemleri Güvenliği – Burak Bayoğlu – TÜBİTAK UEKAE

531 – Kablosuz Ağlar – Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

536 – Kaos Kuramı – Erhan Akın (Doç. Dr.) – Ahmet Bedri Özer

543 – Konuşma ve Ses Sıkıştırma – Engin Erzin (Dr.) – Koç Üniversitesi

549 – Koşut Bilgi İşlem – M. Ufuk Çağlayan (Prof. Dr.) ve Can Özturan (Doç.Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

554 – Kriptografi – Ahmet Koltuksuz (Doç.Dr.) – İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

559 – Kriptolojik Protokoller – İlhami Yavuz (Prof. Dr.) – Maltepe Üniversitesi

564 – Kuantum Bilgi İşleme – Erdal Arıkan (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

566 – Kuyruk Kuramı – Onur Osman – İstanbul Ticaret Üniversitesi ve Osman Nuri Uçan- İstanbul Üniversitesi

569 – Kütük Erişim Sistemleri – Tamer Gülce – İnova; Ayhan Avcı –

576 – Linux Dağıtımları – Ali Vardar – Papatya Yayıncılık Eğitim

579 – Linux Kullanıcıları Derneği – Görkem Çetin – TÜBİTAK UEKAE

581 – Linux Ofis Uygulamaları – Ali Vardar – Papatya Yayıncılık Eğitim

584 – Makine Öğrenmesi – Ferda Nur Alpaslan – ODTÜ

584 – Metin Sıkıştırma – Banu Diri – Yıldız Teknik Üniversitesi

590 – Modelleme ve Model Türleri – Barış Tan (Prof. Dr.) – Koç Üniversitesi

595 – Modülasyon ve Kodlama – Ümit Aygölü (Prof. Dr.) – İTÜ 601 – Mültimedya Veritabanı Sistemleri – Özgür Ulusoy – Bilkent Üniversitesi

604 – Nesne-ilişkisel Veritabanı Modeli – Ali Yazıcı (Prof. Dr.) – TOBB Ekonomi ve Teknolojı Üniversitesi

605 – Nesneye Dayalı Akıllı Veritabanı Modeli – Murat Koyuncu ve Adnan Yazıcı (Prof. Dr.) – ODTÜ

611 – Nitel Benzetim – Cem Say (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

616 – Ofis Otomasyonu – Haluk Maga – Mikrosoft

620 – Optik Ağlar – Zafer Polat, Probil Bilgi İşlem Destek ve Danışmanlık

624 – Optik Bilgi İşleme – Haldun Özaktaş (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

629 – Otomatik Konuşma Tanıma Projeleri (Türkiye’de) – Ufuk Betiner Önengüt – ITD (İletişim Teknoloji Danışmanlık)

632 – Oyunlar Kuramı – Semih Koray (Prof. Dr.) – Bilkent Üniversitesi

642 – Örüntü Tanıma – Ethem Alpaydın – Boğaziçi Üniversitesi

646 – Petri Ağları – Ali Karcı – Fırat Üniversitesi

651 – Portal – Ekın İlyasoğlu – Logaritma İnternet ve BT

652 – Programlama – Yasemin Topaloğlu (Prof. Dr.) – Ege Üniveristesi

654 – Programlama Dilleri – Yasemin Topaloğlu (Prof. Dr.) – Ege Üniveristesi ve Servet Haydar Karabaş – UEKAE/TÜBİTAK

654 – Proxy – Banu Diri – Yıldız Teknik Üniversitesi

658 – Radyo İletişimi – Niyazi Odabaşıoğlu, Niyazi Kılıç ve Yeşim Hekim – İstanbul Üniversitesi

661 – Rasgele Değişkenler – Ali Karcı – Fırat Üniversitesi

669 – Renkli İmgeler: Gösterimi, Nicemlenmesi ve Kıpırtılanması – Lale Akarun – Boğaziçi Üniversitesi

671 – Robotbilim – H. Levent Akın (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniveristesi

675 – Sağlık Bilişimi – Osman Saka – Akdeniz Üniversitesi

679 – Sanal Elektronik Cüzdan (sE-Cüzdan) – Ege Kipman ve Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üni.

684 – Sanal Laboratuvarlar – Buğra Koku (Dr.) – ODTÜ; Okyay Kaynak (Prof. Dr.) – Boğaziçi Ün.

688 – Sanayi ve Ticaret Odalarında Bilişim Sektörü Örgütlenmesi – Mehmet Akyelli – İzmir Ticaret Odası (İZTO)

689 – Sayısal Kartografya ve Mekansal Bilişim – Melih Başarener ve diğ.- YTÜ

694 – Sayısal Kütüphaneler – Nergiz Çağıltay – Atılım Üniversitesi

697 – Sayısal Uçurum – Miyase Christensen (Doç. Dr) – Karlstad Ünivesitesi/İsveç

700 – Sıralama ve Arama Algoritmaları – Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

705 – Simgesel Hesap – Ersin Karabudak – Logo

709 – Sistem Tasarımı – Erhan Sarıdoğan (Dr.) – TSK Deniz Kuvvetleri Komutanlığı

715 – Sonlu Durum Makinaları – Banu Diri – Yıldız Teknik Üniversitesi

718 – Sorgulama Dilleri ve İşlenmesi – Ali Yazıcı TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

720 – Sürekli Sistemler: Sistem Dinamiği Yöntemi – Yaman Barlas (Prof. Dr.) – Boğaziçi Üniversitesi

729 – TBD (Türkiye Bilişim Derneği) – Aydın Köksal (Prof.Dr.) – Bilişim Ltd.

738 – TBD BİMY (Bilgi İşlem Merkezi Yöneticileri Semineri) – Nezih Kuleyin – TBD

739 – TBD Bilişim Dergisi Bilimkurgu Öykü Yarışması – Koray Özer – TBD

741 – TBD Genç Bilişimciler Necdet Bulut Bilim Ödülü – İlker Tabak – TBD/ Bilişim Ltd.

743 – TBD Kamu-BİB – Abdullah Körnes – Türk Eximbank

746 – TBD Ulusal Bilişim Kurultayı – İlker Tabak – TBD/ Bilişim Ltd. ve Hülya Küçükaras – TBD

750 – TBD Yaşam Boyu Hizmet Ödülü – İlker Tabak – TBD/Bilişim Ltd.

751 – TBV (Türkiye Bilişim Vakfı) – Faruk Eczacıbaşı – TBV

754 – TBV Basın Bilişim Okulları – Tuncer Üney – TBV

759 – TBV Bilişim Medya Ödülleri – Tuncer Üney – TBV

763 – TBV "Türkiye Bilişim Stratejileri" Projesi – Emrehan Halıcı – ODTÜ/Halıcı Yazılımevi

765 – Teknoparklar – A. Mete Çakmakçı – TTGV

769 – Telsiz Duyarga Ağları – Erdal Çayırcı – İTÜ ve Harp Akademileri

775 – Tıp Bilişimi Derneği – Osman Saka (Prof. Dr.) – Akdeniz Üniversitesi

778 – Turing Makinası – Ali Karcı – Fırat Üniversitesi

783 – TÜBİDER Bilişim Sektörü Derneği – Nuri Ödemiş – TÜBİDER

786 – TÜBİSAD Bilişim Sanayicileri ve İşadamları Derneği – Erol Bilecik –

789 – TÜBİTAK-BİLTEN – Uğur M. Leloğlu – TÜBİTAK BİLTEN

792 – TÜBİTAK-BTAE – Ersin Tulunay (Prof. Dr.) – TÜBİTAK BTAE

793 – TÜBİTAK BTE (Bilişim Teknolojileri Enstitüsü) S. Ersin Tulunay – TÜBİTAK-BTE

794 – TÜBİTAK ULAKBİM – Tuğrul Yılmaz – UlakBim

799 – TÜBİTAK Vizyon 2023 Teknoloji Öngörüsü: Bilgi ve İletişim Teknolojileri – Duran Leblebici (Prof. Dr.)

802 – Tüm İnternet Derneği (TİD) – Emre Kurttepeli –

804 – Türk Cumhuriyetleri Bilişim İşbirliği Komisyonu – Sami Dönmez –

808 – Türkçe Bilişim Terimleri – Aydın Köksal (Prof. Dr.) – Bilişim Şti. ve Kaya Kılan – Başkent Üni.

814 – Türkçe Doğal Dil İşleme – Kemal Oflazer (Prof. Dr.) – Sabancı Üniversitesi

818 – Türkiye Bilişim Basını – Müzeyyen Pervan –

823 – Türkiye Bilişim ŞÃ»rası – Emrehan Halıcı – Türkiye Zeka Vakfı

825 – Türkiye Bilişim Tarihi Zamandizini – Hülya Küçükaras – TBD ve İlker Tabak – TBD/Bilişim Ltd.

830 – Türkiye Kamu Kesimi Bilişim Tarihi (1960-1990) – Kaya Kılan – Başkent Üniversitesi

842 – Türkiye’de Bilişim ve Etik – Ersin Töreci (Prof. Dr.) – Hacettepe Üniversitesi

844 – Türkiye’de İnternet – Orhan Gökçöl (Dr.) – Bahçeşehir Üniversitesi

849 – Türkiye’de İnternet Konferansları (inet-tr) – Mustafa Akgül – Bilkent Üniversitesi

855 – TUSİAD-TBV eTR Ödülleri ve Kongresi – Meltem Bağdatlı ve Seden Bolat – TUSİAD

857 – Uluslararası Bilgisayar ve Bilgi Bilimleri Sempozyumu (ISCIS) – Şaban Eren (Prof. Dr.) ve Yasemin Topaloğlu (Prof. Dr.) – Ege Üniversitesi

858 – UML – Turgay Aytaç – Logo Business Solutions

864 – Unix ve Linux – Onur İhsan Arsun ve Gürol Erdoğan – Işık Üniversitesi

867 – Uzman Sistemler – Ercan Öztemel (Prof. Dr.) – Sakarya Üniversitesi

873 – Üst Arama Motorları – Hayri Sever ve Güven Köse – Başkent Üniversitesi

877 – Vekil (Proxy) – Banu Diri – Yıldız Teknik Üniversitesi

879 – Veri Ambarı – Yalçın Özkan – Ahmet Yesevi Üniversitesi

883 – Veri Madenciliği – Hayri Sever – Başkent Üniversitesi; Buket Oğuz Özel – ODTÜ

887 – Veri Toplama – Hülya Küçükaras – TBD

892 – Veri Yapıları ve Modelleri – Rifat Çölkesen (Dr.) – Beykent Üniversitesi

898 – Video Kodlama – Aydın Alatan (Dr.) – ODTÜ

902 – Video Veritabanları Modellemesi – Nurcan Durak ve Adnan Yazıcı (Prof. Dr.) – ODTÜ

907 – Virüsler – Ahmet Koltuksuz – İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü

913 – Web Hizmet Başarımı – Tuğrul Dayar – Bilkent Üniversitesi

917 – Web: html ve http – Fatih Muslu – Logaritma İnternet

920 – XML – Genişletilebilir Biçimleme Dili – Asuman Doğaç (Prof. Dr.) ve Övgü Öztürk – ODTÜ

924 – Yapay Görme – Tülay Yıldırım (Doç.Dr.) -Yıldız Teknik Üniversitesi

926 – Yapay Sinir Ağları – Ercan Öztemel (Prof. Dr.) – Sakarya Üniversitesi

931 – Yapay Zeka: Programlama Dilleri – Funda Dağ – Kocaeli Üniversitesi

935 – Yapay Zeka: Temel Kavramlar – Funda Dağ – Kocaeli Üniversitesi

939 – Yapay Zekada Arama Yöntemleri – H. Altay Güvenir (Prof. Dr.) -Bilkent Üniversitesi

945 – Yapılanış -Konfigürasyon- Yönetimi – Mustafa Yıldız ve Orhan Karahasan – Işık Üniversitesi

948 – Yapısal Programlama – Oya Kalıpsız (Prof. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

950 – Yardım Masası: Bilgi ve Birikim Yönetim Sistemlerinin Önemi – Hatice Ayas – ITD A.Ş.

953 – Yarı-Yapılandırılmış Veritabanları ve XML – Fatma Özcan –

961 – Yazılım Bakımı – Oya Kalıpsız (Prof. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

964 – Yazılım Envanteri (Tursoft) – Tuncer Üney – TBV

967 – Yazılım Mühendisliği – Fuat İnce – Marmara Üniversitesi

972 – Yazılım Örüntüleri – Selahattin Kuru (Prof. Dr.) – Işık Üniversitesi

975 – Yazılım Sanayicileri Derneği (YASAD) – Namık Kural – ??

977 – Yazılım Standartları – Selattin Kuru ve Onur İhsan Arsun – Işık Üniversitesi

983 – Yazılım Süreç Değerlendirme ve İyileştirme – Fuat İnce (Prof. Dr.) ve Selçuk Taral – Marmara Üniversitesi

985 – Yazılım Yetenek Olgunluk Modeli – Oya Kalıpsız (Prof. Dr.) – Yıldız Teknik Üniversitesi

988 – Yazılımda Biçimsel Yöntemler – Levent Yılmaz (Dr.) – Auburn Üniversitesi

992 – Yazılımda Güvenilirlik – Şaban Eren (Prof. Dr.) – Ege Üniversitesi

995 – Yazılımda Nitelik Sınamaları – Erhan Sarıdoğan (Dr.) – TSK Deniz Kuvvetleri Komutanlığı

1000 – Yazılımda Tasarım – Fuat İnce – Marmara Üniversitesi

1003 – Yerel Alan Ağları: Telli – Roy Küçükateş –

1006 – Yönetim Bilişim Sistemleri – Kemal Cılız (Doç. Dr.) – Boğaziçi Üni.; Yasin Kaplan – Post-Edu Ens.

1008 – Yüksek Başarımlı Bilgi İşlem – Serdar Çelebi (Doç. Dr.) – İTÜ

1014 – Yüksek Debili Ağlar – Ali Akurgal (Dr.) – NETAŞ

Teknik Bilgiler:

1248 sayfa, 1.hamur kağıt, sert kapak (Hardcover) cilt.

ISBN: 975-6796-38-X.

Sevgili Dostumuz Tuncer Üney’in Anısına

Ansiklopedininn başeditörlerinden adaşım Tuncer Üney’i 10 Kasım 2005’de bir trafık kazasında kaybetmenin acısını hepinizle paylaşırım. Türkiye Bilişiminin öncülerinden olan ve katkılarını aralıksız sürdürmüş olan olan meslekdaşımız Tuncer Üney, TBD ve TÜBİSAD’ın birlikte verdikleri Ömür Boyu Hizmet Ödülü’ne de layık görülmüş seçkin bilişimcilerimizdendi. Tuncer Üney uygar kişiliğiyle, beraber çalışmayı ayrıca zevk haline getirirdi.Tanışıklığımız gene bir Türkiye Bilişim Ansiklopedisi projesiyle başlamıştı. IBM Türk’de 1970’lerde sistem uzmanı olarak çalıştığı zamanlar benzer bir ansiklopedi çalışması başlattığında, benim de 1963-1967 yılları arasında, IBM Türk’de sistem uzmanı olarak çalışmış olduğumu anımsayarak beni de bazı makaleler yazmaya çağırmış, ben de zevkle yazmıştım. Daha sonra finans kaynakları bulunamadığı için ansiklopedi çalışması yarıda kalmış ama böylece başlayan dostluğumuz süregelmişti.

Adaşım Tuncer Üney’le Türkiye Bilişim Ansiklopedisi (TBA’yı) hazırlamaya, Türkiye’de bulunduğum ve çeşitli konularda yakın ilişkilerimizin yoğun olduğu 1996-2001 yılları arasında karar vermiş ve ilk editörler toplantısını da 2003 yılında yapmıştık. Mart 2005’de hazırlamış olduğumuz maketde üçümüzün yazdığı (Tuncer Üney, Rifat Çölkesen ve Tuncer Ören) önsöze 2005 Mayıs tarihini atmıştık; baskı işleri o kadar yakın gürünüyordu.

Tuncer Üney dostumuz haziran sonunda bir ameliyat geçirmiş ve daha sonra kendisine yazdığımda, eylül sonunda bir yakınını kaybettiği için İstanbul dışında olduğunu ve dönüşte bilgi vereceğini bildirmişti. Ekim ayının son haftasında, bir konferanstaki etkinliğim yazışmamıza ara verdirmişti.

Üç başeditör, TBA’nın "Türk Gençliğine" adanmasında hemfikirdik. Bunu yalnız soyut bir kavram olarak almamıştık. TBA’nın geniş bir kitleye yararlı olabilmesi, kişi ve kitaplıklarca kolayca satın alınabilmesine, bunun da hatta maliyetinin altına satılabilmesine bağlı olduğuna inanıyorduk. Bunun için destek bulmak ve Ansiklopedinin çok ucuza satılabilmesini sağlamayı amaçlamıştık. Ancak, destek bulmakdaki zorluklar, Ansiklopedinin basımını geciktirince, başeditörlerimizden Dr. Rifat Çölkesen ve yayıncımız finansmanı karşılamaya karar verdi. Dr. Rifat Çölkesen’e teşekkürlerimi sunar ve Ansiklopedinin gerçekleşmesinde kıymetli dostumuz Tuncer Üney’in başından sonuna değerli katkılarının önemini bir kez daha vurgulamak isterim. – Tuncer Ören (TBA Başeditörlerinden, Ottawa, Kanada, Şubat 2006)

Bilişim’de buluşma noktası – Türkiye Bilişim Ansiklopedisi

Yayınevinin konuyla ilgili diğer eserleri:

Sistem Analizi ve Tasarımı (Bilgisayar Bilimlerinde) Prof.Dr. Oya KALIPSIZ ve ark.

Yazılım Mühendisliği Dr.Erhan SARIDOĞAN

C++ ve Nesneye Yönelik C Programlama Dr.Erhan SARIDOĞAN

Programlama Sanatı Algoritmalar (C Uyarlaması) Dr.Cengiz UĞURKAYA (Editör)

Programlama Sanatı Algoritmalar (JAVA Uyarlaması) Dr.Rifat ÇÖLKESEN (Editör)

C Programlama Dili – İşte C Dr.Rifat ÇÖLKESEN

Uygulamalı C Programlama Dili Bora TUNCER

Veri Yapıları ve Algoritmalar Dr.Rifat ÇÖLKESEN

Veri Yapıları Algoritma Temelleri Dr.Sefer KURNAZ

MATLAB ve Programlama Dr.Aslan İNAN

JAVA ve Yazılım Tasarımı Altuğ B. ALTINTAŞ

Linux Altında Programlama Ali VARDAR

GTK/GNOME Programlama Ali VARDAR