Flash Develop, şimdiye kadar sadece ismini duyduğum ancak hiç kullanmadığım ücretsiz ve açık kaynak olarak dağıtılan ActionScript editörlerinden biriydi. Ne oldu bilmiyorum ama birkaç gün önce sistemime kurup denemek istedim. Web sayfasına erişip indirilebilir sürümlerini incelerken, en son yayınlanmış kararlı sürümü olan Flash Develop 2.0.2'ı indirdim ve kurdum. Flash Develop 2.0.2 sürümünün, geliştiricilere Flash IDE'deki ActionScript panelinin sunduğu kolaylıklardan çok daha fazlasını sunan gelişmiş bir kod editörü olduğunu söyleyebilirim. Ancak Flash Develop 3.0 Beta 9 olarak duyurulan sürümünü indirip kurduğumda çok büyük yenilikler içeren özellikleri farkettim. Hiç şüphesiz bu yenilikleri kullanmak ActionScript geliştiricilerini çok daha mutlu edecektir.

Bu yeniliklerden bahsedecek olursak;

Flash Develop 3.0 ile ActionScript 3.0 için; Flash IDE, ActionScript 3.0, Flex 3 ve AIR projeleri,

ActionScript 2.0 için; Flash IDE, ActionScript 2.0, Library projeleri,

Haxe için; ActionScript 3.0, ActionScript 2.0, JS ve Neko projeleri

geliştirebiliyorsunuz. Yani Flash Develop 3.0, ActionScript 3.0 geliştiricileri için tam bir IDE görevini üstlenmiş durumda.

Flex SDK ve Flash Develop İlişkisi

Ücretsiz ve açık kaynak kodlu olarak dağıtılan bir komut satırı derleyicisi olan Flex SDK, herhangi bir metin/kod editöründe yazdığınız .mxml ve .as uzantılı dosyaları kullanarak konsol ekranı üzerinden verdiğiniz komutlarla *.swf uzantılı dosyalar üretmenizi sağlar. Aslında Flex SDK ile proje geliştirmek oldukça kolay bir işlem. (Flex SDK 2 ile Windows, Mac ve Linux platformları üzerinde nasıl proje geliştirilebileceğini öğrenmek için Veli Ogla Süngütay'ın yazdığı bu detaylı derse göz atabilirsiniz)

Flex SDK ile her ne kadar proje geliştirmek kolay olsa da bir takım zorlukları da mevcut. Öncelikle projelerinizi geliştirmek için Flex SDK kullanıyorsanız, MXML ve ActionScript 3.0 dillerine tam hakim olmanız gerekiyor. Çünkü bu diller için herhangi bir desteği olmayan bir metin editörü kullanarak hatasız kodlar yazabilmelisiniz ki Flex SDK, SWF dosyalarınızı üretebilsin. Bu durumda çok ileri düzeyde ActionScript 3.0 ve MXML ile kod yazan geliştiriciler haricindekiler biraz zorlanacak ve zaman kaybedeceklerdir.

Eğer ActionScript 3.0 ve Flex projelerinizi geliştirirken daha az hata ile daha az zamanda sonuca ulaşmak istiyorsanız size önerebileceğim tek yol Adobe Flex Builder kullanmak olacaktı. Ancak Flex Builder'ın ücretli (öğrenci ve eğitimciler hariç) bir yazılım geliştirme ortamı olduğunu unutmamak gerekiyor. Flash Develop bu soruna oldukça güzel bir çözüm getirmiş durumda. Gelişmiş editörü ile ActionScript 3.0 ve Flex Framework'un resmi dili olan MXML kodları yazmanızı oldukça kolaylaştırıyor. Yazdığınız kodları derlemek için ise ücretsiz olarak dağıtılan Flex SDK'i kullanıyor.

Bu yazıda ücretsiz ve açık kaynak kodlu olarak dağıtılan iki teknoloji olan Flash Develop ve Flex SDK'i kullanarak nasl proje geliştirebileceğimizi anlatacağım.

Proje geliştirmeye başlamadan önce aşağıdaki adımları takip ederek sisteminize gerekli olan yazılımları kurmanız gerekiyor.

1.Microsoft .NET Framework (ücretsiz)

Flash Develop'un herhangi bir sürümünü Windows işletim sistemi üzerinde kurabilmeniz için Microsoft .NET Framework 2.0 veya üzeri bir sürümünü sisteminize yüklemeniz gerekmektedir. Microsoft .NET Framework'ü bu adresten indirebilirsiniz.

2.Flash Develop IDE (ücretsiz)

Sisteminize .NET Framework'ü kurduktan sonra Flash Develop 3.0 Beta 9'u ise bu adresten indirerek kurabilirsiniz.

3.Flex SDK (ücretsiz)

Flash Develop ile ActionScript projeleri geliştirebilmeniz için sisteminizde var olan bir ActionScript derleyicisi kullanmanız gerekmektedir. Bunun için Adobe Flex SDK 3.0'ı bu adresten indirerek, sabit diskinizde bir yere dosyaları açmalısınız (C:\flexsdk3 gibi).

4.Flash Develop için Flex SDK'i Tanımlamak

Flash Develop'un projenizi derleme aşamasında ihtiyaç duyacağı derleyiciyi IDE'e tanıtmanız gerekmektedir. Aksi halde projenizi derlemek için komut verdiğinizde "Compile Configuration Required - Derleyici Konfigürasyonu Gerekli" hatası ile karşılaşacaksınız.

Flash Develop'a derleyicimizi tanıtmak için öncelikle indirmiş olduğunuz Flex SDK arşivini C:\flexsdk3 gibi bir dizine açın. Daha sonra Flash Develop'u açarak Tools menüsünden Program Settings(F10) komutunu verin. Açılan pencerede Plugins kısmından AS3Context'i seçin ve sağ kısımdaki panelde Language bölümü altında olan Flex SDK Location kısmına Flex SDK'i açtığınız dizini girin.

Yukarıdaki adımları tamamlayarak gerekli yükleme ve ayarları yapmış iseniz artık Flash Develop ile proje geliştirmeye başlayabilirsiniz.

ActionScript 3.0 Projesi Geliştirmek:

Flash Develop Başlangıç Sayfasından veya Project menüsünden New Project komutunu vererek New Project panelini açalım. Bu panelde ActionScript 3 başlığı altında bulunan AS3 Project seçeneceği seçelim ve Name kısmına projemizin ismini girerek proje oluşturma işlemimizi tamalayalım.

Projemiz oluşturulduğunda sağ kısımdaki Project panelinden projemizin src klasöründe bulunan Main.as isimli dosyayı açalım ve aşağıdaki kodları bu dosyaya yazalım.

package {
    import flash.display.Sprite;
    import flash.events.MouseEvent;

    public class Main extends Sprite {
        private var kare:Sprite = new Sprite(); //yeni bir sprite nesnesi tanımlıyoruz

        public function Main():void {
            kare.graphics.beginFill(0x336699); //kare için dolgu rengi belirliyoruz ve dolguyu başlatıyoruz
            kare.graphics.drawRect(0, 0, 100, 100); //kare içerisinde belirttiğimiz renkte bir kare çizdiriyoruz 
            kare.graphics.endFill(); //dolguyu kapatıyoruz
            addChild(kare); //kare nesnesini sahneye ekliyoruz

            kare.buttonMode = true; //kare için, MovieClip sınıfının bir özelliği olan buttonMode'u etkinleştiriyoruz. Bu özellik rolloverda mouse işaretçisini göstermeye yarıyor
            kare.addEventListener(MouseEvent.CLICK, buyut); //kare nesnesi için bir tıklanma olayı tanımlıyoruz
        }

        private function buyut(evnt:MouseEvent):void {
            kare.width = 200; // kare nesnesi tıklandığında enini ve boyunu 200px olarak yeniden ayarlıyoruz
            kare.height = 200; 
        }   
    }
}

Kodları yazdıktan sonra Project menüsünden Test Movie seçeneğini seçelim. Evet *.swf uzantılı dosyamız projemizin oluşturulduğu dizinde bin klasörü altında oluşturuldu ve kullanıma hazır.

Flex 3 Projesi Geliştirmek:

Flash Develop Başlangıç Sayfasından veya Project menüsünden New Project komutunu vererek New Project panelini açalım. Bu panelde ActionScript 3 başlığı altında bulunan Flex 3 Project seçeneceği seçelim ve Name kısmına projemizin ismini girerek proje oluşturma işlemimizi tamalayalım.

Projemiz oluşturulduğunda sağ kısımdaki Project panelinden projemizin src klasöründe bulunan Main.mxml isimli dosyayı açalım ve aşağıdaki kodları bu dosyaya yazalım.

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<mx:Application xmlns:mx="http://www.adobe.com/2006/mxml" layout="vertical" 
                backgroundColor="0xFFFFFF" initialize="mesajAc()">
    <mx:Button label="Mesaji Tekrar Ac" click="mesajAc()"/>

    <mx:Script>
        <![CDATA[
            import mx.controls.Alert;

            public function mesajAc():void {
                Alert.show("Merhaba Flash Develop 3.0", "Karsilama Mesaji");
            }
        ]]>
    </mx:Script>
</mx:Application>

Yine aynı şekilde projemizi test ettiğimizde Flex projemiz için de SWF dosyamızın oluşturulduğunu görüyoruz.

AIR Projesi Geliştirmek:

AIR ile uygulama geliştirirken projemizi yine aynı şekilde oluşturacağız ancak diğer projelerden farklı olarak bazı ayarlamalar yapmamız gerekiyor. Öncelikle yeni bir AIR Flex 3 projesi oluşturalım ve yuarıdaki Flex için yazdığımız kodların aynısını buraya kopyalayalım. Ancak kodların başlangıcı olan <mx:Application> taglerini <mx:WindowedApplication> olarak değiştirelim. Bu durumda yukarıdaki Flex uygulamamız ile tamamen aynı işlemi gerçekleştiren uygulamayı masaüstü uygulaması olarak belirlemiş oluyoruz.

<?xml version="1.0"?>
<mx:WindowedApplication xmlns:mx="http://www.adobe.com/2006/mxml" layout="vertical" 
                        backgroundColor="0xFFFFFF" initialize="mesajAc()">
    <mx:Button label="Mesaji Tekrar Ac" click="mesajAc()"/>

    <mx:Script>
        <![CDATA[
            import mx.controls.Alert;

            public function mesajAc():void {
                Alert.show("Merhaba Flash Develop 3.0", "Karsilama Mesaji");
            }
        ]]>
    </mx:Script>  
</mx:WindowedApplication>

Kodları tamamladıktan sonra projeyi Test Movie seçeneği ile test edebilirsiniz. Ancak bu işlem projemiz için *.air uzantılı kurulum dosyası yerine sadece kurulum dosyasının oluşturulmasında kullanılacak olan swf dosyasını oluşturuyor. Kurulum dosyasın oluşturmak için ise daha farklı bir işlem uygulamamız gerekiyor.

Flash Develop, AIR projesini oluşturduğu anda proje dizinine CreateCertificate.bat ve PackageApplication.bat isimleri ile iki adet dosya yerleştiriyor.

CreateCertificate.bat: Bu dosya AIR projelerinin derlenmesi için gerekli sertifikayı oluşturmamızı sağlıyor. CreateCertificate.bat dosyasını herhangi bir metin editörü ile açarak NAME değişkenine sertifika dosyanızın ismini ve PASSWORD değişkenine de sertifikanızın kullanımı için gerekli şifreyi atayın ve dosyayı kaydederek kapatın. CreateCertificate.bat dosyasının bulunduğu dizini açarak(proje klasörü) bu dosyayı üzerine çift tıklayarak çalıştırın. Bir süre bekledikten sonra şifreli sertifika dosyanız belirttiğiniz isimle oluşturulacaktır.

AIR uygulamalarınızı imzalamanız konusunda detaylı teknik bilgiye bu adresten ulaşabilirsiiz.

PackageApplication.bat: Bu dosya ise AIR uygulamanız için *.air uzantılı kurulum dosyasını oluşturmak için kullanılıyor. Bu dosyayı da bir metin editörü ile açarak CERTIFICATE değişkenine oluşturduğunuz/kullanacağınız sertifikanın ismini girmeniz gerekiyor. Tabi bu sertifika dosyası sadece CreateCertificate.bat dosyası ile oluşturulmak zorunda değil. Daha önceki projelerinizi imzalamak için kullandığınız sertifikalarınızı da rahatlıkla kullanabilirsiniz. Dosyadaki değişiklik işlemlerini tamamladığınızda kaydederek kapatın. Bu işlemi yaptıktan sonra dosyanın bulunduğu dizini açarak dosyayı çalıştırın. PackageApplication.bat dosyasını çalıştırdıktan sonra aynı dizinde air isimli bir klasör içerisinde uygulamanızın kurulum dosyasını bulabilirsiniz.

Evet genel olarak Flash Develop ve Flex SDK ile Flex, AIR ve ActionScript 3.0 projeleri bu şekilde geliştiriliyor. Artık, ücretli bir IDE olan Flex Builder'ı kullanarak bu işlemleri yapmak yerine güçlü ve ücretsiz bir IDE olan Flash Develop ile projelerinizi geliştirebilirsiniz. Kolay Gelsin..