Direkt olarak Wikipedia'nın çok sıkı ve sağlam içeriğine karşı yapılmış en büyük ataklardan birisinin adı: Google Knol.

http://knol.google.com/ adresinden kendisine ulaşılabiliyor ve projenin sloganı "Knol, a unit of knowledge" şeklinde.

Öncelikle Wikipedia, standartlarını epeyce yüksek tutuyor olmasına rağmen, yine de manipülasyona açık, bunun altını çizmek gerekiyor. Sadece bir nickname ile de bilgiyi manipüle edebilirsiniz, IP adresi filan hepsi aşılabilir şeyler. Bunun önemli sakıncaları da var çünkü ziyaret ettiğiniz bir anda sorgusuz bir biçimde gerçek olarak kabul ettiğiniz bir durum, siz sayfayı kapattıktan 1 saniye sonra değişebilir, değiştirilebilir. Wikipedia, özellikle manipülasyona epeyce dikkat ediyor ancak, doğru nedir ki? Neye göre ölçülebilir? Bu yüzden doğruya (hakikat ile doğru farklı kavramlardır) en yakınını seçmeye çalışıyorlar ama çoğu zaman nafile olabiliyor bu çünkü kolektif bir çalışma alanı Wikipedia, dolayısıyla her an her şey olabilir. Önemli olan, sadece sıkı (belki internetteki en güvenilirlerinden birisi) bir referans olarak görebilmek, %100 doğru değil.

Oysa, Knol'un amacı, konusunda uzman bir kişinin görüşlerine başvurması ve diğer kullanıcılar tarafından comment eklenebilir olması. Bir çeşit, Mmistanbul gibi düşünebiliriz, birisi makale ekliyor, bir diğeri yorum yazabiliyor. Zaten bütün dünyanın online içeriğini depolayan Google, artık kendi içeriğini de tasarlıyor diyebiliriz. Aynı zamanda Google Moderator ile klasik anlamdaki paylaşım için teşekkürler forumlarını ortadan kaldıracak olan Google, bu hamleyle biraz daha ileri gidiyor. Bu bir tekelleşme tehlikesine yol açar mı? Bunu zaman gösterecektir.

Arayüz konusunda her zaman sadeliği ön plana çıkaran Google'ın işlerinden daha güzel bir yapısı var Knol'un, ben çok sevdim, çok hoşuma gitti. Bunun yanında Cross Browser'ı desteklememesi (söz gelimi Opera'yı bütün özellikleriyle desteklemiyor) bir eksik, büyük bir eksik, hatta neredeyse ayıp. Ama bunun bir politika olduğunu zaten biliyoruz.

Knol'un ne gibi eksiklikleri/sakıncaları olabilir? İşte çetrefilli konu da bu zaten.

Öncelikle, uzman kişilerin yazıları eklenecek buraya ancak, uzman ne kadar uzman? Bunu neye göre ölçebileceğiz? Bu önemli bir soru. Üye olan herkes ben evet uzmanım diye bir şeyler yazabilir, kendisini böyle tanımlayabilir, bu da yine klasik forumlarda paylaşım için teşekkürler tadından ileri gitmeyebilir, bu çok da tehlikeli olur çünkü internette arama demek Google demek, bu bariz. Google olmadan bir şey yapamaz hale geldik bile. Akademik onuru makale sayısıyla ölçmek, bir haysiyet meselesidir ve sayı ne kadar çoksa o kadar şahane akademisyen olunmaz.

Google'ın, yazıların içeriğine müdahale etmemesi de bir sakıncadır. Wikipedia'daki ruh, kendi içerisinde konuya müdahil kişilerin gönüllü editörlüğüne dayanıyor, Wikipedia'daki ruh da budur kanımca. Oysa, editörlük anlamında denetlemeyen bir bilgiyle ne kadar yol alınabilir, burası çok şüpheli.

Üçüncü sakınca da yazılacak comment'ler. Koskoca emektar (ama hakkaten emektar) bir profesör makalesini ekleyecek ve altına birisi çıkıp "N'aber lan hocu, bak şurda hata var" diyecek olursa buna kim engel olabilecek? Comment yazımı kapalı olabilecek mi? Eğer ki böyle olursa bilgiyi nasıl kritik edebileceğiz? Korkarım ki iş necip Türk milletinin YouTube'da sadece küfür üreten bir kesiminin yaptığına döner ve bu oldukça kötü bir öngörü olur. Buna distopya diyorlar, kötü gelecek öngörüsü.

Dördüncü sakınca popülerlik ve reklam hadisesi. Google diyor ki, ben senin yazının popülerliğine göre para vereceğim.

İşte bu hiç iyi bir şey değil. Burada karşımıza çıkacak olan şey, "bilim üretebilmenin bir haysiyet meselesi" olduğudur.

Bilim para için yapılmaz, reklam ve popülerlik için de yapılmaz. Bilim ulvî bir yoldur. Ve herkim ki makalesini reklam üzerinden para getirsin diye oraya koyarsa, bunu çiğnemiş olacaktır, bunu çok kesin söylüyorum. Televizyon akademisyenlerinin yerini bir çeşit "Internet Ersatz Yuppie Akademisyen" tipinin alacağına işarettir bu. Erzats Yuppie Akademisyen bir kavram, nefis insan Hasan Ünal Nalbantoğlu tarafından kaleme alındı ve literatüre bir kavram olarak nakşedildi, armağan edildi. O makaleye aşağıdaki adresten ulaşabilirsiniz:

http://www.metu.edu.tr/~hun/articles/Turk/Ersatz-YuppieAkademisyen.doc

Yani böylesi reklam gelirlerine ve popülerliğe dayalı bir bilim(!) ancak ve ancak Homo Academicus adlı sosyal tipin dayanacağı bir direk olabilir. Homo Academicus bir Pierre Félix Bourdieu kitabı. Enfes bir kitaptır kendisi. Şuradan kendisini inceleyebilirsiniz.

Kısacası, böyle bir sorun da var.

İçeriğe eklenen makalelerin seçkin makaleler olacağı ve bunun bir takım tarafından belirleneceği söyleniyor. Oysa işte işler burada da şüphe uyandırmaya devam ediyor. Wikipedia'da herhangi bir takıma üye olmak ya da seçilmiş olmak önemli değil. Ben, bu konuda epeyce pislik görmüş birisi olarak söyleyeyim bunu, böylesi bir şeyin çeteleşmeye yol açmaması için, "her mahalleye bir teori mafyası" konuşlandırılmaması için ne gibi önlemler alınacak? İşte burası muallak.

Sonuçta, bilim üretmek gibi bir hevesi varsa kişinin, böylesi bir işe girişmesi yaptığı bütün işleri çöpe atar nitelikte görünüyor, en azından şimdilik. Belki düzelir, belli de olmaz. Ancak, Wikipedia gibi gönüllülük vasıtasıyla, isim ve reklam olmadan ilerleyen bir sistem, benim her zaman tercihim, keşke korkunç arayüzünde değişiklik yapsalar, tek temennim budur.