Yavaşça eğilip kasadaki "Power" düğmesine basarak, cansız bir varlığa hayat verir gibi, elektriğin tüm devreler arasından geçerek kalbin atmaya başlaması…

Galiba bu satırlar biraz şairane oldu ama aslında tam olarak gerçekleşen şey bu. Kalp atmaya başladıktan sonra vücudun hareket etmesi ve istenilen komutları yerine getirebilmesi için bir beyne ihtiyacı var. İşte "makinayı dizleri üzerine getirmek" deyimini hayat felsefesi olarak benimsemiş programcı arkadaşlar filmin tam bu sahnesinde devreye giriyor.

Günlerce uğraşılarak yazılmış binlerce kod satırı beyin rolünü üstleniyor. Algoritmalar, satırlarca o hiçte görmeye alışık olmadığımız ayrı bir gezegenden gelmiş gibi görünen garip harfler ve karakterler artık başrol oyuncuları arasında yerini alıyor.

Bizimse gördümüz sadece bir açılış ekranı ve sistem kullanılmaya hazır (arada sırada gördümüz mavi ekranları saymazsak tabi, ama hepimiz bazen hasta olmuyor muyuz?). Ancak her insanın harekete ve dans etmeye ihtiyacı var. Filmin diğer başrol oyuncusunun devreye girme zamanı geldi, ve karşınızda multimedia.

Bilgisayar kullanıcıları siyah-beyaz MS-DOS dünyasından renkli dünyaya adım atalı epey zaman oldu. "Abi hangi komutla text dosyası açıyorduk" gibi sorular da tarihin tozlu sayfaları arasında yerini aldı bile. Bugün, bilgisayarı sadece yemek pişirmek için kullanmıyoruz desek yeridir (yine de bunu yapamayacağını kimse garanti edemez!). Bu yapının oluşmasında her zaman başrolde olduklarını düşünenler "hardcoder"lar olsa da, dans pistini inşa edenlerle dans hocalarının aynı kişiler olmadığını hatırlatmakta fayda görüyorum. Multimedya bugün insanların bilgisayarla daha çok haşır neşir olmasında, bilgisayarın başına oturup geçirdiği vakitleri daha eğlenceli kılmasında, insanların eğitiminde, tanımtımlarda vb. en etkili araç.

Multimedya; metin, fotoğraf, video, ses ve canlandırma gibi farklı medyaların bilgisayar tarafından işlenmesi ve gösterilmesi olarak tanımlanabilir. Herşeyden önce kullanıcıyla bilgisayar arasında etkileşim yaratan bir araç olan multimedya, bugün dünya üzerinde sadece belirli sektörlere değil tüm bilgisayar kullanıcılarına hitap eden ve her an bilgisayarda karşılaştığımız sanal bir olgudur. Peki neden multimedya?

• İnsan çevresinde renkleri, hareketi görür; sesleri duyar; nesneleri bulundukları üç boyutlu ortam içinde hareket halinde algılar ve onlarla etkileşir. Multimedya, bu özelliklerin en az ikisini içerdiğinden, diğerleriyle karşılaştırıldığında gerçek yaşama daha yakındır.

• Kolay hatırlanır. Görme yoluyla edinilen bilginin hatırlanma oranı %20; görülen ve işitilenin hatırlanma oranı % 50; hem görülen, hem işitilen, hem de yapılanın hatırlanma oranı ise % 80’dir.

• Dikkat çekicidir. Herhangi bir basılı broşür ya da durağan fuar standından daha çok ilgi çeker. Daha kısa zamanda daha fazlasını söyler.

• Pratiktir. Bir dizüstü bilgisayar ile müşterinize kendi mekanında sunum yapma olanağı sağlar.

• Az yer kaplar. Kapsamlı bir ürün kataloğunu tek bir CD-ROM’a sığdırmak mümkündür. Kolay taşınır ve posta giderlerinizi azaltır.

• Kolay güncellenir.

Multimedyanın veya programlamanın daha geniş açıklamalarını yapmayı gerekli görmüyorum. İsterseniz artık bu iki kavram arasındaki ilişkiye şöyle bir göz atalım.

Aslında multimedyanın yaratıcısı olan programlama dilleri, yarattıkları bu sistemle bütünleşik biçimde ve bu sistem içinde rahatlıkla kullanılabilmektedir. Multimedya programları içine bulundurdukları programlama araçları sayesinde kullanıcıyla etkileşimi mümkün kıldığı gibi, yaratılan konseptin işlevselleğini yüksek ölçüde artırmakta. Burada verilebilecek güzel program örnekleri;

    * Macromedia Director,
    * Authorware
    * Flash,
    * Flex,
    * Captivate,
    * Breeze ve daha onlarcası...

Bunların arasında en popüler olanı ve en sık kullanılanı kuşkusuz Flash ve Action Script. Macromedia’nın gün geçtikçe bu programı ve Action Script’i geliştirmesi Flash’ın gücüne güç katmakta. Multimedya’nın kullanıcıyla etkileşimi bir bakıma kodlar içinde yer alan uzun yollardan geçmekte. Kullanıcı herhangi bir interaktif tanıtım kataloğunu incelerken ya da bir mutimedya ortamında sınav olurken (eğitim CD leri vs.) kullandığı multimedya arayüz yaptığı karşılaştırmalar sonucu kullanıcıyı yönlendirme becerisine sahip olmalıdır.

İlerleyen programlama teknikleri ile birlikte bugün multimedya kullanılarak internet üzerinden sesli ve görüntülü konferanslar yapılabilmekte bu bilgisayarla kullanıcı arasındaki etkileşim bir yana dünyanın iki ayrı ucundaki insanların biribiriyle etkileşimi anlamına gelmekte. Örneğin, tamamen flash üzerine kurulmuş olan, Macromedia Communication Server ve Unity teknolojileri multimedya’nın sınırlarının hızla genişlediğinin ve programlama ile multimedyanın birleştiğinde neler yapabileceğine güzel birer örnek teşkil etmektedir.

Action Script’i ele aldığımızda ilk sürümlerinde çok da güçlü olmayan bu programlama dili Flash MX 2004 ile birlikte büyük bir evrim geçirdiğini ispatlıyor. Çünkü artık veri tabanlarına bağlanabiliyor, XML ile iletişim kurabiliyor, nesne tabanlı programlamaya ağırlık vererek dilin esnekleştirilmesine ve kolay kullanımına izin veriyor. Kısacası bir programlama dilinden beklenecek neredeyse herşeyi yerine getirebiliyor.

Bu saydığımız işlemleri yaparken kendisinin kodlanmasında kullanılan dillerin özelliklerini neredeyse tümüyle içinde barındırıyor. Aslına bakarsanız tüm programlama dilleri mantıkları biribirinin aynısıdır (ki bu böyle olmalıdır). Aralarındaki farklar ise komutları, işlevsellikleri, işlemciyle haberleşmeleri için geçen sure vs.

Ancak bugün multimediya için kullanılan programlama dilleri kullanıcıların ihtiyaçlarını fazlasyla karşılamakta (aranızda action scriptle virus yazmaya çalışan varsa parmak kaldırsın lütfen!). Elbette daha once C++ kullanmış kişiler ActionScript kullanmaya başladıkları anda oldukça rahat edecektir. Çünkü ActionScript’teki komutlar C++ ile çok yakın, Delphi, C#, ASP ve PHP içinde bu böyle.

Burada programlama dillerinin birbirine yakınlığıyla ilgili bir kaç örnek vermek yararlı olacaktır. Örneğin; her programlama dilinde "döngüler" olmazsa olmazlardır.

Aşağıdaki örnekte programlama dilleri arasındaki benzerlikleri görebilirsiniz;

C++ için döngü satırları aşağıdaki gibidir;

for (int i=0;i<100;i++)
{
cout<<"Multimedyayı seviyorum..." ;
}

C++ için değişen tek şey "cout" (see out) komutunun "printf", php de "echo" şeklini almasıdır.

ASP için;

for i = 1 to 100 step
response.write"Multimedyayı seviyorum..."
Next

Turbo Pascal ve Delphi için;

For i:= 1 to 100 do
writeln("Multimedyayı seviyorum");

Gördüğünüz gibi mantık tamamen aynı farklı olan sadece birkaç komut. Konumuzla ilgili olarak bu programlama dillerine aşina olan veya profosyonel anlamda Flash’i yada Director’u kullanabilir. Yine bir örnekle ActionScript’te;

For(i=0;i<100;i++)
{ trace("Multimedyayı seviyorum...");
}

Neredeyse, C ile kardeş öyle değil mi? :-)

Kolayca anlaşılabileceği gibi multimedya ve programlama artık iç içe. Profosyonel sunumlar veya etkileşimli web sayfaları yaratmanın önemli bir parçası artık multimedya araçlarını programlama ile harmanlayarak dinamizmi artırmak.

Bir sonraki yazımda Object oriented programing(nesne yönelimli programlama)’in kullanımı, yararları ve multimeya ile etkileşimi üzerinde duracağım.

Hakkında:

Şevket Ufuk GÜN, Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri bölümüne devam etmektedir. Macromedia Flash,ActionScript, Dreamweaver, Fireworks,Director, Communication Server, XML, Photoshop ,C++,C# ve .NET platformları üzerinde çalışmaktadır. Gün, akademik kariyer ve multimedia programlamanın yanı sıra, vurmalı çalgılarla da yakından ilgilenmektedir.