Starbucks'dan bir fincan kahve aldiginizda, yanlizca kahve degil, bir "deneyim" de almis oluyorsunuz. Starbucks'da çalan muzikden, size yardimci olan satis elemanina kadar bircok sey bu deneyimi etkileyen unsurlar. Ornegin, size kahveyi veren kisinin giydigi önlük, pis ve verdigi hizmet kaba ise, kotu bir deneyime para vermis oluyorsunuz. Fakat guleryuz ile karsilayip, size "bugun nasilsiniz?" diye soran ve gercekten sizi etkileyecek derecede bir hizmet veren bir satis elemani, aldiginiz kahveyi size uzatiyor ise, iyi bir tuketici deneyimine para odemis oluyorsunuz. Halbuki kotu ya da iyi bir deneyim sureci icinde aldiginiz kahve (tad, miktar v.b.) ayni olmasina ragmen, iyi bir deneyimde, kahve icin odediginiz paranin karsiligi tam olarak almakla birlikte, oraya yeniden gitmek icin bir nedeniniz oluyor. Bunu saglayan Starbucks'in sattigi "deneyim"

Bir websitesinin de bu kahve deneyiminden cok farkli bir yonu yok. Aradiginiz bilgiyi size cabucak sunan, kaybolmamanizi sagliyan ve gorsel olarak sizde iyi bir intiba birakan bir site ile, yine ayni bilgileri sunan fakat en az 30 defa oraya buraya tiklamanizi gerektiren, anlamli hata mesajlari vermeyen bir site arasindaki tek fark "kullanici deneyimi". Aldiginiz bilginin ayni icerige sahip olmasina ragmen, iyi bir deneyim saglayan site, sizin, o siteyi defalarca ziyaret etmenizi saglarken, kotu deneyimli site, rakipleri ile yarisamadigi icin, alternatifi oldugu surece, basarsiz olmaya devam edecektir.

Iyi bir "Kullanici Deneyimini" yaratan ana unsur, kullanicinin, ne amacla ve ne tur bilgileri, hangi zaman dilimi icinde istedigini iyi bilmekte yatar. Bir iPod satin almak icin sitenize gelmis bir kullanicinin aradigi deneyim ile, buzdolabinin nasil calistigini anlayamayan ve bu nedenle kullanici kilavuzu bilgilerini arayan bir ziyaretcinin aradiklari deneyim birbirinden farkli olmalidir.

Ornegin bir buzdolabi satin almak istiyorsunuz? Bir buzdolabi satin alma kararinizi etkileyen unsur nelerdir bir tuketici olarak? Renk? Boyut? Enerji tasarrufu? Model? Fiyat? Hepsi? Fakat bu urunlerden yuzlerce var ise hangi urunu alacaginiza nasil karar vereceksiniz? Malcolm Gladwell, Blink kitabinda bu konuyla ilgili bir arastirma sonuclarini veriyor. Yapilan bir arastirmada, tuketicilerin bir kismina yanlizca 6 cesit recel, diger kismina ise 24 cesit recel urunu sunuluyor. 6 cesit urun sunulan grubun yuzde 30'u bir recel urunu alirken, 24 cesit urun sunulan grubun yanlizca yuzde 3'u bir urunu satin aliyor. Peki bu arastirma sonucunu bir eTicaret ya da urun tanitimi yapan sitede nasil kullanabiliriz? Eger, buzdolabi ornegine geri donecek olursak, iste size Turkiye'de bir ornek:

Urunler, hem de butun urunler, tuketicinin karar verme asamasina yardimci olmayacak sekilde siralanmasi yaninda, sirketin, sirket-ici konusma terimleri, urun tanimlamalari icine de yansimis. Ben "RT 455 Silver Statik" almak istemiyorum. Ben, bir "buzdolabi" almak istiyorum.

Simdi, iyi bir kullanici deneyimi yakalamaya calisan iki degisik firmanin websitelerine bakalim. Birinci ornek, GE buzdolaplari. GE websitesine girdiginizde goreceksiniz ki, kataloglari icinde yuzlerce buzdolabi cesiti mevcut. Ne istediginizi bildiginiz halde, bu kadar degisik urun cesitini incelemek ve karar vermek, bircok kisi icin uzun ve zorlu bir is olabilir. GE bunu iyi anlayan bir firma ve bu konuda ziyaretcilerine yardimci oluyor. Ornegin ben iki kapili ve celik gorunumlu bir buzdolabi almak istedigimi biliyorum. Sitenin bu kismina dogru yoneldigimde ellerinde bu kriteri barindiran 24 buzdolabi oldugunu goruyorum, fakat GE bana buzdolabinin ebadlari konusunda da bilgi veriyor.

Evinize alacaginiz buzdolabinin, herseyden once mutfaginiza sigmasi gerekiyor. Elimdeki kriterler yardimi (renk, model, kapasite, yuksekli, genislik vb.) ile urun secenegini 3'e kadar indirdim. Bundan sonraki asamada da bana fiyat ve ozellik sorulari sorarak, benim urun secimindeki karar asamasina yardimci oluyor.

Bir baska ornek ise unlu Whirlpool buzdolaplarindan. Whirlpool, GE ile ayni sistemi kullaniyor. Yuzlerce urun cesitinden, size uygun olan urunu bulmaniza yardimci oluyor. Fakat Whirpool'un, GE'den farkli yonu, buzdolabi konusunda sizi bilgilendirecek bilgileri iceren bir sayfayi tuketicilerine sunmasi. Cift kapili buzdolabinin, tek kapilidan farki nedir? Enerji tasarrufu nasil saglanir? Hangisi daha kolay temizlenir? Iste bu bilgileri tuketiciye sunan Whirlpool, hem tuketiciyi bilgilendirip, karar asamasina yardimci olurken hem de bilgili tuketici yaratarak, geleneksel magazadaki satis elemanlarina yardimci oluyor.

Bu tip ornekleri degisik websitelerinde gormek mumkun. Birkac ornek vermek gerekirse:

Kohler, yuzlerce musluk ornekleri icinde, teknik detaylara fazla girmeden, tuketicinin elindeki bilgileri kullanarak, istediginiz urunu bulmaniza yardimci oluyor.

Iyi ve kaliteli bir sarap almak bu konuda bilgiyi gerektiren bir deneyim. Bircogumuz sevdigimiz sarap turunu biliyoruz. Tatli, kuru, yas, kopuklu vb. Ama bu tip websitelerinde, siradan tuketicinin anlamadigi bilgiler ile sarap satimi nedeniyle bircok kisi, bilmedigi saraplari almak zorunda kaliyor. Halbuki Best Cellar sirketi bu konuda size yardimci olmak icin sizin anlayacaginiz dilde konusarak, kullanici deneyimini iyi bir hale getirip, karar vermenize yardimci oluyor.

Digital kamera almak icin karar vermek, ozellikle piyasada tonlarca urun cesidi varken, gercekten bir tuketici icin hem zaman hem de para kaybina neden olabiliyor. Iste bu sureci kisaltip, tuketiciye yardimci olan bir websitesinin ekran goruntusu. Soldaki resimde, yuzlerce urun gorunmekte, fakat istediginiz ozelligi ve fiyati secerek, istediginiz urunu bulmaniz, bu web uygulamasi ile kolay bir hale geliyor.

Son ornek ise bir bisikler uretici sirketinin websitesinden. Bircogumuz, siradan bir tuketici olarak bu siteye geldigimizde, teknik ozelliklerden daha cok, gunluk deneyimimiz ile karar vermeye calisiyoruz. Bu surece yardimci olmak icin, Gary Fisher, bize birkac soru soruyor ve bize uygun olan bisikleti sunuyor. Bu sitenin baska bir ozelligi ise, urun satar iken eglendirmeyi de basarabilmek. Iki urun arasinda karsilastirma yapildigi zaman, ucuncu ve konu ile alakasiz bir urunu isin icine sokarak, sizin iyi bir "kullanici deneyimi" yasamanizi sagliyor.

* Kullanicilariniza istedikleri bilgileri verin. (ilgili olabilecek yazi)
* Kullanicinizin, "su anki bilgi" duzeyini anlamaya calisin. (ilgili olabilecek yazi)
* Artik, yeni pazarlama modelinde "deneyimler" onemli (ilgili olabilecek yazi)
* Iyi bir sanal deneyim yaratmak icin "olasilik tasarimi" yapin (ilgili olabilecek yazi)
* Bazen, "AZ", "COKTAN" daha "COK" memnunluk verir

Bu yazı Mehmet Doğan'ın kendi sitesinden (Altı Üstü Tasarım) alınmıştır. Mehmet Doğan'ın CSS , web standartları, erişebilirlik ve web standartları teknolojileri konularındaki yazılarını blog sitesinden takip edebilirsiniz.

Hakkında:

"..... ilk Internet baglantimi satin aldim ve Internet'e asik oldum. Sanata olan tutkum yeniden geri dondu. Ilk tasarimini yaptigim websitesi kotu yazilmis HTML'den ve tahta arka fon resminden olusuyordu ama yine de ilk deneme icin cok fena sayilmazdi ve bu ilk deneme benim web icin olan tutkumu atesledi. Iste o gun bugundur, ben, kendime "web tasarimcisi" adini veriyorum. Nerdeyse 8 yil olmus ve halen ilk gun ki heyecani tasiyorum. Birseyi, her gun, saatlerce, haftalarca, aylarca ve yillarca yapip, yorulmadiginiz zaman bilmelisiniz ki, siz, yaptiginiz isten zevk aliyorsunuz. " Mehmet Doğan