Merhabalar..

Bu yazımızda Microsoft'un son zamanlarda çok konuşulan yeni teknolojisi Silverlight'ı inceleyeceğiz. Yazılım dünyasındaki gelişmeler artık bizleri oldukça şaşırtmaktadır. Microsoft'un Silverlight projesini gerçekten şaşırtıcı yapan yönü hiç şüphesiz açık kaynak olacağının ve MAC kullanıcıları içinde destek vereceğinin duyrulması idi. Açık Kaynak Kodlu Yazılım ve Microsoft, bugüne kadar pek aynı cümle içerisinde rastalanan kelimeler değildi ama artık Microsoft'u da Açık Kaynak Yazılım Projeleri ile birlikte anacağız galiba. Tabi Microsoft'un Silverlight projesi ile amaçladığı, Açık Kaynak Yazılıma destek verdiğinin bir göstergesi mi yoksa rakip olduğu sisteme karşı bir tutunma stratejisi mi, bu tartışılır.

Silverlight, temel olarak web için multimedia içerik geliştirme amacı ile ortaya atılmış bir proje. Evet Silverlight web için interaktif içerikler geliştirme amacı ile ortaya çıkıyor. İnteraktif içerik içinde ise amaçlarını kategorilere ayırmak mümkün tabi. Başta yüksek çözünürlükteki videoların webe kolaylıkla taşınması ve yine webde 3D video oyunların boy göstermesi geliyor. Biz burada Silverlight'ın derinliklerine inmeyeceğiz. Sadece neleri nasıl yapabiliyor inceleyip asıl konumuz olan Flash-Silverlight ilişkisine değineceğiz.

Silverlight'ı incelemeye başlamadan önce gelişimine bir bakalım. Silverlight ile WPF arasında derin bir ilişki bulunuyor. WPF (Windows Presentation Foundation), Microsoft Visual Studio.NET 3.0 ile birlikte gelen bir arayüz. WPF'nin özellikleri ve yapabildiklerini ise Vista arabirimine bakarak rahatlıkla anlayabiliyoruz. Ayrıca WPF, gerçek zamanlı 3D Rendering de destekliyor. WPF masaüstünde kullanıcılara bu yeni arayüzü sağlarken web için de bu esnekliğin sağlanması gerektiğini düşünen Microsoft, WPF-E (Window Presentation Foundation For Everywhere)'i yani Silverlight'ı geliştirmeye başladı.

Silverlight, hem bir yazılım geliştirme ortamı hemde bir çalışma ortamı olarak iki parça halinde karşımıza çıkan bir proje. Temel olarak javascriptin güzel özellikleri alınarak geliştirilmiştir ve Visual Studio.NET 2008 ortamında Visual Basic ve C# ile programlanabilen uygulamalar ortaya koymaktadır. Silverlight uygulamalarını çalıştırabilmek için bilgisayarınızda Silverlight Player kurulu olması gerekiyor. Silverlight Player, MS Internet Explorer, Mozilla Firefox ve Apple Safari için destek veriyor. Silverlight Player kurulduktan sonra Silverlight ile hazırlanmış web uygulamalarını izlemeniz mümkün.

Microsoft Silverlight, hangi gözle bakılırsa bakılsın Adobe Flash ve Flash Player'a rakip olmak için çıkarılmış bir teknoloji olduğu görülüyor. Şuan Beta sürümünde olması sebebiyle çok fazla kişinin dikkatini çekmiyor yada Türkiye'de bu böyle görülüyor. Ancak ne şekilde olursa olsun Adobe Flash'ın yapabildiklerini yapabilcek bir yazılımın geliştirme aşamasında da olsa varlığını duymak Flash teknolojilerini kullanarak Web, Masaüstü, CD-ROM ve Oyun geliştiren programcıları tedirgin ediyor. Bu tedirginlik şimdilik çok fazla dert edilecek bir şey değil. Ancak gelecekte durum neyi gösterir şimdiden kestirmek pek mümkün değil. Her ne kadar Silvelight web için geliştirilmiş olsada, bu esnek platform gelecekte mutlaka WPF'nin daha çok gelişimi ile masaüstüne de yansıyacaktır.

Adobe Flash Player bugün Adobe'nin istatistiklerine göre dünya üzerindeki bilgisayarların büyük çoğunluğunda kurulu durumdadır. Flash özellikle webde artık vazgeçilmez bir teknolojidir. Hergün internet üzerinden milyonlarca siteye erişim sağlanmaktadır ve kullanılan web sayfalarının büyük bir çoğunluğunda Flash ile geliştirilmiş uygulamalar (banner, reklam, oyun, program vb.) yer almaktadır. Microsoft Silverlight'ı duyana kadar neredeyse Flash'ın yapabildiklerini yapabilen başka bir yazılım düşünülememekteydi. Adobe Flash'ın webe bu kadar esneklik kazandırmasını göz önüne aldığımızda bu görüşün haklılığını anlayabiliyoruz. Ancak yazılım dünyasında tekellilik prensipleriyle tanıdığımız Microsoft bugün Silverlight ile Adobe Flash'ın karşısına rakip olarak çıkma hazırlıklarında.

Peki Silverlight, Flash'a ne kadar yakın? Şuan Beta sürümünde olması göz önüne alınırsa bu sorunun cevabı oldukça açık. Daha Flash'a çok uzak! Bunun cevabını Microsoft'un web sayfalarını ziyaret ederek te anlayabiliyoruz. Örneğin kısa bir süre önce duyurulan Microsoft Surface'in web sayfası tamamen Flash ile yazılmıştır. Microsoft'un Silverlight'ı duyurmasına rağmen kendi ürünlerinin tanıtımı için hala Adobe Flash'ı kullanması bile Silverlight'ın Flash'ın oldukça gerisinde olduğunu gösteriyor. Çok detaylı araştırmadım ancak yüksek çözünürlüklü video ve 3D konusunda Flash'tan önde olduğu söyleniyor. Ancak bu şimdilik tercih sebebi olması için yeterli olmayabilir.

Sonuç itibariyle değerlendirdiğimizde Microsoft Silverlight tüm Adobe Flash ve Flex programcılarını haklı olarak rahatsız eden ancak sevindirmesi gereken bir gelişmedir. Evet bizleri sevindirmesi gerekiyor. Çünkü bugüne kadar rakipsiz olarak tanıdığımız Flash, daha önce Macromedia'nın bugün Adobe'nin pazarlama stratijelerine bağlı olarak gelişen bir yazılımdı. Bugüne kadar rakibinin olmaması mutlaka Flash'ın gelişimini dolaylı olarak yavaşlatmıştır diye düşünüyorum. Çünkü rekabet hangi alanda düşünülürse düşünülsün gelişim için en büyük tetikleyici faktördür.

Adobe, Microsoft'un bu atağına elbette sessiz kalmayacaktır ve bu sayede bizler beklediğimizden daha kısa sürede Flash Player üzerinde görmek istediğimiz yenilikleri göreceğiz. Microsoft, Adobe Flash ile bir üstünlük yarışına 2008 ortalarında Silverlight'ın kesin çıkışı ile birlikte girmeye başlayacaktır. Bu yarışta Silverlight, Flash ile arasındaki farkı hızla kapatmayı hedeflerken Adobe'de bu farkı artırmaya çalışacaktır. Sonuç olarak bu rekabette kazanan web teknolojileri ve dolaylı olarak ta programcı ve kullanıcılar olacaktır.

Microsoft dünyanın bir çok yerinde olduğu gibi Türkiye'de de önyargı ve sevgisizlik ile karşılanan ve buna rağmen yinede en çok tercih edilen teknolojilerinin geliştiricisidir. Buna bağlı olarak hiç şüphesiz Silverlight'ı beklenilenden daha hızlı geliştirecek ve duyuracaktır. Flash yıllardır kullanılması ve popülerleşmesi ile bugün büyük bir hedef kitlenin bilgisayarında çalışma ortamı kurulu olan bir teknolojidir. Ancak Microsoft'un bunu yakalamasının 10 yıl içerisinde olacağını zannetmeyin. En somut örneği ile Live Messenger'ın bu konuda Microsoft'un elindeki en büyük koz olduğunu düşünüyorum. Eminim ki Live Messenger sayesinde Silverlight çalışma ortamı kısa zamanda bir çok bilgisayarda yerini alacaktır. Dolayısı ile Silverlight çalışma ortamınının kurulum oranını artıran Microsoft, Silverlight ile geliştirilen uygulamaların sayısını da artırmak için gereken tüm stratejileri uygulayacaktır.

Evet Silverlight gerçeği tüm çıplaklığı ile ortada. Şimdi sıra, asıl yapılması gerekenleri konuşmakta. Ben şahsen bir yazılımcının hiç bir platform ve geliştirme ortamına bağlı olmaması gerektiğine inanıyorum. Çünkü programlama dilleri ve yazılım geliştirme ortamları, yazılımcı için birer araçtır. Bizlerden yazılımcı olarak, bir çok farklı alanda ve platformda yazılımlar geliştirmemiz isteniyor ve bundan sonra da istenecektir. Bir yazılımcının bir program oluşturabilmesi için bunu öncelikle zihninde somutlaştırması gerektiğini düşünüyorum. Teorik olarak zihnimizde doğruluğuna inandığımız herhangi bir şeyi uygulamaya geçeriz. Uygulama da da başarı elde edebiliyorsak doğru sonuca ve başarıya ulaşmış oluruz.

Bir yazılım projesine başlamadan önce düşündüğümüz birinci etken mantık, ikinci etken ise araçtır. Genelde bir yazılımcı yapabileceklerini, bildikleri ölçütünde değerlendirir ve çalışma alanı da bu doğrultuda şekillenir. Ancak ben doğru olanın bu olduğuna inanmıyorum. Bunun içindir ki bir yazılım geliştirirmeden önce; Bu yazılımı oluşturabilmem için bana en fazla kolaylığı ve esnekliği hangi programlama dili sağlıyor? Hangi geliştirme ortamları bu dil için uygundur ve maliyeti nedir? gibi pek çok soruya cevap aranması gerektiğini düşünüyorum. Bunların sonucunda doğru üretim sürecinin yakalanmış olacağına inanıyorum.

Günümüzde bir programlama dilinin ve yazılım geliştirme ortamının oldukça geniş kapsamlı olduğunu düşündüğümüzde öğrenme süreci karşımıza çıkmaktadır. Öğrenme sürecinde ise kaynak tartışılmaz bir sorundur. Biraz önce de bahsettiğim faktörler göz önüne alınırsa zaman oldukça önemlidir yazılımcı için. Ancak zaman kazanmanın da yazılımcı ile ve izlediği yollar ile yakından alakalı olduğu unutulmamalıdır. Buradan çıkacak sonuç, her koşulda işin bizde bittiğidir. Yani biz yeniliklere ne kadar açık olursak ve yeni teknolojileri öğrenme zamanımızı ne kadar işin mantığını kavramakla geçirirsek, kazanacağımız zaman ve başarı oranı da buna paralel olarak artacaktır.

Evet konumuzdan çok uzalaşmadan Silverlight ile Flash konusunda yapılması gerekenleri tekrar değerlendirirsek, ben kesinkle öğrenilmesi gerektiğini savunuyorum. Bu hiç bir şekilde Flash'a alternatif arama çabası değildir. Ancak programcı olarak bizlerin herzaman lehine olan parlak bir fikirdir. Bugün Silverlight olur yarın başka bir şey. Önemli olan bizim zamanı ve teknolojiyi yerinde ve maximum fayda alarak kullanabilmemizdir. Flash'ın yapamadığı bir şeyi Silverlight yapabiliyorsa o işte onu tercih ederim veya Silvelight ile 100 satır kodda yapabildiğim bir işi Flash ile 15 satırda yapabiliyorsam Flash'ı tercih ederim. Yani anlatmak istediğim duygusal değilde olay bazlı fayda gözetilerek karar verilmesidir. Hiçbir zaman Flash'ı bırakayımda Silverlightçı olayım değil anlatmak istediğim. Yukarıda bahsettiğim mantığa paralel olarak düşündüğümüzde zaten bir programlama diline yada geliştirme ortamına bağlı kalmamalı yazılımcı.

Konuyu toparlayarak son sözlerimi söylecek olursam; Microsoft güçlü bir maddi kaynağa ve güçlü bir pazara sahip. Bunlarla doğru orantılı olarak Silverlight'ın gelişimi de oldukça hızlı olacaktır. Adobe de Microsoft kadar olmasa bile kendi alanında oldukça güçlüdür. Multimedia alanında sahip olduğu teknolojilere baktığımızda Adobe'nin gücünü anlayabiliyoruz sanırım. Silverlight'ın hızlı gelişim sürecinde doğal olarak Flash'ın hızlı gelişimi de kaçınılmaz olacaktır. Adobe elbette Flash'ın yıllardır tırnaklarıyla tutnarak çıktığı zirveyi Microsoft Silverlight'a kaptırmak istemeyecektir. Ancak yakın zamanda Microsoft bu kulvarda yerini alacak ve koşmaya başlayacaktır.

Sizlere tavsiyem Flash'ın hızlı bir gelişim sürecine gireceğini bilmeniz ve bu doğrultuda takipte olmanız, ve Microsoft çıkardı ve Flash'a rakip gibi önyargılılar ile yaklaşmadan Silverlight'ı araştırıp öğrenmeye çalışmanız olacaktır. Emin olun bu biz yazılımcıların lehine bir gelişim süreci olaktır. Hepinize iyi çalışmalar ve başarılar!