Uzaktan eğitimi desteklemek için, Web üzerinden verilmek üzere hazırlanmış, zamandan ve yerden (mekândan) bağımsız olarak erişim olanakları sunan, erişimin bir ağ üzerinden (İnternet ya da İntranet olarak) yapıldığı eğitim şekline Web Tabanlı Eğitim (WTE) denir. (Horton,W. (2000), Designing Web Based Training: How to Teach Anyone Anywhere Anytime. Published by John Wiley& Sons. Inc., New York, USA. )

WTE’den söz edebilmek için, öncelikle eğitim yoluyla verilecek bir içeriğin olması, bu eğitimin bir ağ üzerinden ve Web sitesi yoluyla verilmesi gerekir. WTE, eş zamanlı (senkron) ya da farklı zamanlı (asenkron) olarak düzenlenebilir. Bu durum öğrencilerin WTE etkinliklerine katılmasında esneklik sağlar.

Web Tabanlı Eğitim Siteleri

Web siteleri, WWW, Web ya da W3 (World Wide Web), yazı, resim, ses, film, animasyon gibi pek çok yapıdaki verilere kompakt ve etkileşimli bir şekilde ulaşmayı sağlayan bir çoklu ortam sistemidir. Çoklu ortam, bir dokümandan başka bir dokümanın çağırılmasına, başka dokümanlar eklenmesine, bir doküman üzerine görüş/yorum eklenmesine olanak sağlar.

Web uygulamaları eş deyişle sayfaları, Web listeleyicilerinde görüntülenir. Web sayfalarında başka sayfalara ve değişik türden ortamlara linkler bulunmaktadır. Bu durum Web sitesinin uzaktan eğitim maksatlı kullanılmasında, eğitici ve öğrenci açılarından değişik olanakların yaratılmasına fırsatlar yaratır. (Kaya, Z. (2002) Uzaktan Eğitim. Ankara : PEGEMA Yayıncılık.)

Web Tabanlı Eğitim Sitelerinden Eş Zamanlı Eğitim Verilmesi

Web siteleri üzerinden eş zamanlı olarak (senkron) eğitim verilmesi için çeşitli uygulamalar geliştirilebilir. Eş zamanlı eğitim, öğrencilerin sosyalleşmesine katkı sağlar. Bu sosyalleşme etkileşim yoluyla olacaktır. Öğrenci-öğrenci, öğrenci-öğretmen ve öğrenci-arayüz (bilgisayar) etkileşimi eş zamanlı olarak sağlanabilir. Bu durum öğrenciye sanal bir sınıf ortamında bulunduğu hissini verir. Eş zamanlı eğitim olanaklarına, sanal sınıf uygulamaları, sohbet (chat) odaları, ekran paylaşımı, beyaz tahta uygulamaları ve görüntülü görüşme (video konferans) uygulamaları sayılabilir.

Web Tabanlı Eğitim Sitelerinden Farklı Zamanlı Eğitim Verilmesi

Farklı zamanlı eğitim uzaktan eğitimin temelini oluşturur, çünkü zaman ve yerden bağımsız olarak eğitim olanakları sunar. Web siteleri normal olarak farklı zamanlı eğitim hizmeti verirler. Verilecek eğitimin sonunda bir belgelendirme yapılıp yapılmadığına, Web sitelerindeki eğitimin verilme şekillerinden, siteden yararlanma şekillerine değin farklı uygulamalar oluşturulabilir.

Yaşam boyu eğitim felsefesi ile hareket eden ve hedef kitlesini bilgilendirmek ve bilinçlendirmek amacı taşıyan sitelerde eğitim almak için genellikle bir kullanıcı adına ve şifreye gerek duyulmaz. Bu tip siteler kullanıcılarına sertifika gibi bir belge vermezler. Çünkü kuruluş ve işletme amaçları bu değildirler.

Web tabanlı eğitim sitesi deyince özellikle bir sertifikaya dayalı eğitim veren siteler akla gelir. Bu sitelerin eğitim sonunda başarılı olanlara verdiği sertifikalar, eğitim alanların daha sonraki yaşamında bir belge olarak sunabileceği, kariyer gelişimine ya da iş bulmasına yardımcı olan çoğunlukla devlet tarafından onaylı belgelerdir. Kişinin özellikle iş yaşamını etkileyen mezuniyet belgesi veren siteler, çoğunlukla paralı olarak hizmet verir. Bu sitelerden eğitim alanlar bir kullanıcı adı ve şifre almak sureti ile sisteme kendilerini tanıtarak bağlantı kurarlar.

Web Tabanlı Eğitim Sitesinden Beklenilen Özellikler

Bir Web tabanlı eğitim sitesinden beklenilen özellikler, 14 Aralık 1999 tarih ve 23906 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "Üniversitelerarası İletişim ve Bilgi Teknolojilerine Dayalı Uzaktan Yükseköğretim Yönetmeliği", kapsamındaki ders ve programlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek amacıyla, ilgili yönetmeliğin 5. maddesi gereğince Enformatik Milli Komitesi tarafından hazırlanan "uzaktan yükseköğretim kapsamında açılacak dersler/programlara ilişkin genel ilkeler" dokümanında ayrıntılı olarak belirtilmiştir.

Bu doküman güncel olmasa da önemlidir. Çünkü uzaktan yüksek öğrenim amaçlı olarak hazırlanmış olmasına karşın, oluşturulacak Web tabanlı eğitim sitelerinin taşıması gereken asgari özellikleri içermektedir. Dokümanda bulunan hususları şu başlıklarda toplanmaktadır.

• Uzaktan eğitimle ilgili tanım ve açıklamalar

• Ders/program tasarımı ve organizasyonunda uyulması gereken ilkeler

• Etkileşimli uzaktan eğitim derslerinde bulunması önerilen özellikler

• Etkileşimsiz sunumlu ders ve malzemeler

Bu dokümanın hazırlanmasının üzerinden dokuz yıl geçmiş olması nedeniyle eskimiştir. Uzaktan eğitim konusunda artık temel oluşturmaya başlayan öğrenme yönetim sistemi (LMS), öğrenme içerik yönetim sistemi (LCMS) gibi kuramsal ve teknolojik kavramlarla yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir.

Bir Web sitesinin Web tabanlı eğitim sitesi olması için şu bileşenleri sağlaması gerekir:

• Her zaman ve her yerde kesintisiz olarak ulaşılmayı sağlayabilecek bir teknolojik altyapı (donanım),

• Öğrenci merkezli eğitim verebilecek şekilde tasarlanmış bir eğitim yazılımı,

• Eğitim verilecek derslerde, ders notlarının hazırlanması, öğrencilerin derslerle ilgili sorularının cevaplanması ve öğrencilere derslerle ilgili rehberlik yapabilecek şekilde yetişmiş akademik personel,

• Bu yazılım, donanım ve akademik personel ve öğrencilerin bir arada ortak hedefte birleşmesini sağlayacak bir organizasyon.